Meten van de voortgang

Wat & Waarom

Het meten van de voortgang van de uitvoering/realisatie van beleid is belangrijk. Waarom?

  • Het geeft je inzicht. Zodat je op tijd (nog voor de evaluatie) kunt bepalen of je je beleidsdoelen gaat halen. Zo niet, dan kun je je strategie of doelen bijstellen.
  • Het is een verdiepingsslag van je beleid. Door je voortgang te meten, maak je beleidsuitspraken concreet en meetbaar.
  • Je hoeft niet op het laatste moment, vlak voor de rapportage, nog gegevens te verzamelen. Omdat je vooraf besluit wat je gaat meten en waarover je dus gaat rapporteren, verzamel je de gegevens namelijk gedurende het hele proces.

Rapportage

  • De gegevens die je verzamelt, vormen de basis voor je rapportages in de Planning & Control-cyclus.
  • De gegevens dienen ook basis voor een (tussen)evaluatie.

De voortgang van je beleid meten is een vast onderdeel van de beleidsuitvoering (cyclus). Het is belangrijk voor de beleidseffectmeting. Bovendien gaat het meten van je voortgang vooraf aan een beleidsevaluatie (tussen en eind) en hangt het hier nauw mee samen.

In het begin van het proces stel je een aantal SMART-geformuleerde doelen op. Je voortgang meet je aan de hand van deze doelen. Wat voor activiteiten heb je al ondernomen? Heb je de doelen binnen de tijd bereikt of niet? Hoe staat het met het budget? Waar staan we op de indicator?

De vorm waarin je de voortgang meet, kun je beschrijven in een monitoringssysteem. Dat kan bijvoorbeeld bestaan uit een monitoringskader wat tussen de beleidsnota en de uitvoeringsnota komt (zie voorbeeld).

Tot slot: het monitoringssysteem dat je opstelt, is geen statisch document. Beleid is grillig en accenten worden soms anders gelegd. Bijvoorbeeld als gevolg van landelijke ontwikkelingen of veranderingen in je doelstellingen. Pas je monitoring hier altijd op aan.

Kwalitatieve monitoring

Het is een wijdverbreid misverstand dat monitoring draait om getallen. Kwantitatieve (= met getallen) monitoring is een belangrijke vorm van monitoring, maar niet de enige. Ook kwalitatieve (= niet met getallen) monitoring kan van groot belang zijn. Bijvoorbeeld: als een doel van beleid is de bestuurlijke verhoudingen op een bepaald gebied te verbeteren, is dat lastig in getallen te vatten. In dat geval zou je een klankbord van bestuurlijke insiders aan het begin een taxatie van die verhoudingen kunnen laten geven, en tussentijds of aan het eind vragen of die verbeterd zijn. Of als je streven is een bepaald gebied mooi te houden of te maken kan dat wederom door een klankbordgroep van experts bepaald worden, of door inwoners van het gebied naar hun oordeel te vragen. Overigens zie je ook situaties waarin een in essentie kwalitatief oordeel toch in getallen worden uitgedrukt, door dezelfde experts of inwoners bijvoorbeeld rapportcijfers te laten geven. Kan, hoeft niet. De kwalitatieve aspecten van beleid zijn niet minder belangrijk omdat ze lastiger in een getal uit te drukken zijn, en kwalitatieve monitoring is daarmee ook van groot belang.