Instrumentkeuze

Wat & Waarom

Bij het signaleren/analyseren van de maatschappelijke opgave en het formuleren van de beleidsdoelstellingen heb je al rekening gehouden met de uitvoering. Nu sta je voor de keuze tussen de verschillende instrumenten.

Doel, rol en risico’s

Welk instrument je kiest, hangt af van een aantal factoren:

  • Het doel. In het ene geval kan subsidie heel goed werken, in een ander geval bereik je meer met kennisoverdracht of bestuurlijke afspraken.
  • De rol. Welk(e) instrument(en) je kiest, hangt af van de rol(len) die de organisatie speelt in de verschillende fasen van beleid en de rol van andere overheden of de gemeenschap (inwoners en bedrijven). De rol geeft ook aan waar de inzet effectief en doelmatig kan zijn.
  • De risico’s. Als de organisatie bijvoorbeeld participeert in samenwerkingsverbanden, is het voor het bepalen van de samenwerkingsvorm van belang te bepalen welke financiële risico’s de organisatie wil lopen.

In de praktijk worden instrumenten vaak gecombineerd ingezet en kunnen er op termijn nieuwe keuzes worden gemaakt. Het is raadzaam om na verloop van tijd na te gaan of de gekozen uitvoering nog steeds de beste is.

Bestuurlijke keuzes

Naast bovenstaande factoren spelen ook de prioriteiten van het bestuur een rol bij de keuze van een uitvoeringsinstrument. Het huidige college (2015-2019) van de provincie Fryslân bijvoorbeeld geeft prioriteit aan het verminderen van regels en belemmeringen. De regeldruk en daarmee de provinciale bemoeienis, verschilt per instrument. Houd hier rekening mee, en… loslaten is ook een optie. Je kunt ervoor kiezen de uitvoering van een van oudsher overheidstaak aan de ‘mienskip’ over te laten.

Haak daarnaast aan bij ontwikkelingen in de organisatie. Bij de provincie Fryslân is momenteel ‘organisatie van de toekomst’ zo’n ontwikkeling. Bespreek tot slot de keuze van een uitvoeringsinstrument ook met de partners in het veld.

Beslisboom

De ‘beslisboom uitvoeringsinstrumenten’ kan je helpen bij een zorgvuldige afweging en onderbouwing van je keuze. De beslisboom bestaat uit verschillende categorieën, van weinig tot veel (provinciale) bemoeienis of betrokkenheid. Binnen elke categorie zitten verschillende instrumentele voorkeuren. Je keuze kan ook een mix van uitvoeringsinstrumenten zijn, instrumenten kunnen per fase verschillen en soms zul je de beslisboom vaker moeten doorlopen. Voor de instrumenten van categorie 4 t/m 7 is een aparte nota samenwerkingsrelaties beschikbaar. Deze nota helpt je verder om binnen een bepaalde samenwerkingsvorm of financieringsinstrument een passende vormgeving, binnen de gestelde randvoorwaarden, te creëren.

De beslisboom levert in lang niet alle gevallen een eenduidige oplossing. Het is een hulpmiddel en reikt je afwegingen aan voor de onderbouwing van je uiteindelijke keuze. Sommige vragen in de beslisboom leiden bijvoorbeeld niet direct tot de volgende stap, maar dwingen je wel om expliciet bij een bepaald uitvoeringsaspect stil te staan.

Meebeslissers

Het doorlopen van de beslisboom en het maken van de uiteindelijke keuze doe je altijd in overleg met juridische, financiële adviseurs en de belangrijkste meebeslissers: de uitvoerders!. Uiteraard betrek je ook je projectteam en een eventuele adviesgroep of klankbordgroep bij je overwegingen. Onderbouw je voorkeur (voor- en nadelen, afweging alternatieven, etc.) in een business case en neem die mee in de besluitvorming.

Nodig je doelgroep(en) uit!

Tip: Je nodigt een aantal leden uit de doelgroep(en) uit, bestempelt hen tot panel en vraagt aan hen projectideeën te bedenken of legt aan hen een aantal projectideeën voor die ze moeten/mogen beoordelen.

Links